Studenckie Koło Naukowe Muzykoterapii

I Ogólnopolski Kongres Studentów Muzykoterapii

Dnia 16 kwietnia 2008 roku, w sali kameralnej Akademii Muzycznej odbył się Pierwszy Ogólnopolski Kongres Studentów Muzykoterapii.

O godzinie 10.00 Przewodnicząca SKNM – Justyna Miłosz – uroczyście wszystkich powitała i oddała głos JM Rektorowi Akademii Muzycznej prof. Grzegorzowi Kurzyńskiemu. Jeszcze przed słowami „Pierwszy Kongres Studentów Muzykoterapii uważam za otwarty” zostały poruszone ważne kwestie.

JM Rektor prof. Grzegorz Kurzyński w swoim wystąpieniu mówił o podejmowanych staraniach zmierzających do zatwierdzenia kierunku studiów „muzykoterapia” przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego oraz o związanych z tym problemach i utrudnieniach.

Następnie o słowo wstępu poproszony został Kierownik Zakładu Muzykoterapii Ogólnej i Stosowanej – prof. dr hab. Sławomir Sidorowicz. Usłyszeliśmy pokrótce omówione cechy i umiejętności, jakie powinien posiadać muzykoterapeuta oraz wyrazy uznania dla Przewodniczącej SKNM.

Dr Paweł Cylulko - Przewodniczący Zarządu Głównego Stowarzyszenia Muzykoterapeutów Polskich życzył nam konferencji wysokich lotów.

Kongres został uznany za uroczyście otwarty.

W pierwszej części, prowadzonej przez Annę Sosnowską, usłyszeliśmy pięć referatów oraz byliśmy świadkami warsztatu i prezentacji filmu.

Jako pierwsza wystąpiła studentka Akademii Medycznej w Warszawie - Agnieszka Kondej – z referatem na temat roli muzykoterapii w usprawnianiu osób z Chorobą Parkinsona. Prelegentka przybliżyła charakterystykę choroby i zwróciła uwagę na znaczenie muzykoterapii w aktywizowaniu emocji, zwiększeniu aktywności fizycznej, zapobieganiu izolacji, redukcji stresu, pobudzaniu zmysłów i polepszeniu samopoczucia. Zostały omówione pokrótce formy stosowane w pracy z osobami z Chorobą Parkinsona: słuchanie muzyki, wizualizacja, relaks, tworzenie i śpiewanie piosenek, taniec (szczególnie dobrze przyjmowany przez pacjentów).

Kolejny referat „Rola muzykoterapii w zawodzie pielęgniarki” wygłosiła studentka drugiego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu - Antonina Mamet. Prelegentka skupiła się na funkcjach pielęgniarki, które mogą być realizowane przy użyciu technik muzykoterapeutycznych. Wszystko było przedstawione bardzo czytelnie, w odniesieniu do teorii i definicji pielęgniarstwa (co wzbudziło duże uznanie, także wśród wykładowców). Bardzo ciekawy był opis praktycznego zastosowania muzykoterapii w procesie pielęgnowania, gdzie za cel obrano redukcję stresu u pacjenta – miał on zostać osiągnięty za pomocą nauki treningu relaksacyjnego Schultz’a (w odpowiedniej modyfikacji, dostosowanej do pacjenta, po uprzedniej rozmowie, rozpoznaniu preferencji muzycznych). Po zakończeniu cyklu zajęć stwierdzono, że trening ułatwił osiągnięcie relaksu. Prelegentka podkreślała ograniczenia zastosowania muzykoterapii w pielęgniarstwie z racji konieczności posiadania wykształcenia w obu tych dziedzinach. Referat ten pokazał, że muzykoterapia może wspierać tradycyjne metody leczenia.

Trzeci referat dotyczył badań nad wpływem utworu muzyki barokowej na zmiany ciśnienia tętniczego krwi u pacjentów kardiologicznych, wygłosił go student czwartego roku fizjoterapii Collegium Medicum w Bydgoszczy – Andrzej Chęsy. Zostały przedstawione wyniki badań, które wykazały, że po wysłuchaniu 10-minutowego fragmentu Wielkiej Mszy h-moll Jana Sebastiana Bacha uzyskiwano spadek ciśnienia średnio o 4 mmHg. Wystąpienie wywołało poruszenie na sali i dyskusję. Padło wiele pytań, m.in. o przesłanki do wyboru utworu, wybrany fragment, działanie leków i z pewnością kilka innych - nie zadanych na forum z powodu braku czasu.

Kolejne wystąpienie należało do Aleksandry Sałańskiej - studentki drugiego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu. Przedstawiła Ona referat zainspirowany własnymi doświadczeniami: „wpływ muzyki rockowej na słuchacza podczas koncertów na żywo”. Usłyszeliśmy ciekawe porównania działań zespołów rockowych na koncertach do działań muzykoterapeuty podczas zajęć (tworzenie wspólnoty, scenariusz zajęć/koncertu, wywoływanie określonych emocji). Prelegentka mówiła o funkcjach terapeutycznych, jakie może spełniać koncert rockowy (uzewnętrznienie emocji, katharsis, poczucie przynależności do grupy), ale także o zagrożeniach (zbytnie wzmaganie agresji, ekstatyczny finał, wzbudzanie skrajnych emocji, które nie są potem rozładowane). Podczas tego wystąpienia słuchacze mogli też zobaczyć ciekawe fragmenty koncertów rockowych i zdjęcia, ukazujące całą otoczkę tych wydarzeń, która poza samą muzyką spełnia bardzo ważną rolę. Wystąpienie to zdawało się budzić duże zainteresowanie wśród publiczności.

Po czterech referatach przyszedł czas na warsztat, który poprowadziła studentka trzeciego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu - Jagoda Przybycień. Warsztat dotyczył zastosowania dziecięcych instrumentów perkusyjnych w terapii, poprzedzony był krótkim teoretycznym wstępem. Studentka zaprezentowała kilka form pracy z instrumentami, m.in. muzyczna wizytówka, proste ćwiczenia rytmiczne, akompaniament do utworu muzycznego, dialog instrumentalny, ilustrowanie opowiadania. Zostały podkreślone zalety wykorzystania instrumentów w terapii (także dorosłych) ze względu na pominięcie sfery werbalnej.

Po krótkiej przerwie na kawę, podczas której nie ustawały dyskusje o dotychczasowych wystąpieniach, wysłuchaliśmy referatu na temat zastosowania muzyki w stomatologii. Został on wygłoszony przez lek. stom. Wiolettę Bereziewicz i mgr Ewelinę Bereziewicz, a powstał przy współudziale dr hab. n. med. Bartłomieja W. Lostera. Prelegentki przedstawiły podejmowane dotychczas próby stosowania muzyki w stomatologii oraz omówiły wyniki przeprowadzonych badań, które wykazały zmniejszenie napięcia emocjonalnego podczas zabiegu stomatologicznego wykonywanego przy muzyce (specjalnie dobrany program muzyczny), w stosunku do zabiegu bez muzyki - ale uwaga! Wyniki były znaczące tylko w przypadku mężczyzn

Na koniec pierwszej części wystąpił dr Krzysztof Stachyra, który zaprezentował film z Centrum Muzykoterapii Nordoff-Robbins w Londynie. W filmie mogliśmy zobaczyć fragmenty kilku sesji muzykoterapeutycznych z przebiegu całej terapii chłopca z autyzmem. Bardzo widoczny był postęp: na pierwszych zajęciach chłopiec leżał na podłodze, reagując na działania terapeuty jedynie krzykiem i płaczem. Po kilkunastu sesjach zaczyna rozumieć proste formy komunikacji, wchodzi w dialog z terapeutą, rozwija te umiejętności podczas kolejnych sesji i na ostatnich zajęciach widzimy już całkiem innego chłopca, z rozbudzoną ciekawością świata, ekspresją. Prezentacja filmu poprzedzona była wstępem Prelegenta na temat muzykoterapii kreatywnej Nordoff-Robbins, także w trakcie filmu wyjaśniane były ważniejsze zagadnienia, co dało ogólny obraz na temat podstawowych założeń muzykoterapii Nordoff - Robbins i działań terapeuty w tej metodzie:

• każdy człowiek jest muzykalny (zdolny do reagowania na muzykę), tzw. „muzyczne dziecko”
• podstawą terapii jest współimprowizacja
• każdy dźwięk wydobyty przez klienta jest uznawany jako forma komunikacji (także krzyk i płacz)
• muzyka dotyka wielu obszarów (emocjonalnego, fizycznego, intelektualnego, duchowego)
• terapeuta stosuje proste formy, dostosowane do poziomu komunikacji dziecka
• w przebiegu sesji terapeuta wykorzystuje wiele piosenek, ale są one improwizowane, tworzone na poczekaniu, na podstawie obserwacji zachowań dziecka
• gra terapeuty powinna być dostosowana do nastroju dziecka

Po przerwie na obiad, o godz.15.10 rozpoczęła się druga część Kongresu, którą poprowadziła Jagoda Przybycień.

Pierwsze wystąpienie rozpoczęły dźwięki utworu muzyki dawnej. Prelegentka – Magdalena Garbacz, studentka trzeciego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu - mówiła o swoim autorskim programie zastosowania muzyki dawnej w terapii zaburzeń psychicznych. Usłyszeliśmy o doświadczeniach związanych z prowadzeniem zajęć w ramach wolontariatu w świetlicy Curatus, w których Studentka wykorzystuje muzykę dawną. Prelegentka zwróciła uwagę na pozytywny odbiór tej muzyki wśród pacjentów i na ciągi skojarzeń, jakie powstają podczas słuchania tych utworów - czego mogliśmy doświadczyć na koniec wystąpienia, wsłuchując się w dźwięki zaprezentowanych utworów.

Kolejny referat wygłosiła Anne Osinski z Uniwersytetu w Montpellier we Francji, która ujęła słuchaczy przedstawianiem referatu w języku polskim. Dowiedzieliśmy się jak wygląda struktura studiów oraz ogólna struktura muzykoterapii (trzy formacje) we Francji, a także o Francuskiej Federacji Muzykoterapeutów, która obecnie walczy o uznanie muzykoterapii jako zawodu.

Justyna Miłosz – studentka trzeciego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu – wygłosiła referat „Refleksje nad możliwością zastosowania muzyki w wybranych metodach fizjoterapeutycznych”. Prelegentka rozpoczęła od porównania muzyko- i fizjo- terapii z zaznaczeniem ich części wspólnej, jaką niewątpliwie jest pomoc drugiemu człowiekowi. Następnie przedstawiła swe rozważania na temat możliwości zastosowania muzykoterapii w dwóch wybranych metodach fizjoterapeutycznych:

• metodzie Wojty, gdzie muzyka miałaby działać uspokajająco na dziecko, uatrakcyjniać zajęcia, zmniejszać stres u rodzica, neutralizować napiętą atmosferę, a po zajęciach pełnić funkcję relaksacyjną.
• metodzie magnetoterapii, gdzie podczas zabiegu pacjent poddawany jest oddziaływaniu zmiennym polem magnetycznym i nie wykonuje żadnych innych czynności. W związku z tym można tu zastosować muzykę, która w zależności od potrzeb może relaksować bądź aktywizować. Oprócz słuchania muzyki możliwe jest zastosowanie technik takich jak: trening autogenny Schultz'a, trening Jacobsona, technika kierowanej wyobraźni. Celem zastosowania takich form byłoby odreagowanie negatywnych emocji, kompensacja niespełnionych marzeń, uzyskanie poczucia ulgi i spokoju.

Kolejny referat wygłosiła Katarzyna Ruda, studentka piątego roku muzykoterapii Akademii Muzycznej we Wrocławiu. Przedstawiła w nim elementy swej pracy licencjackiej, w której podjęła próbę definicji zawodu muzykoterapeuty, w oparciu o wybrane definicje muzykoterapii. Następnie podkreśliła powiązania zawodu muzykoterapeuty z innymi dziedzinami (co utrudnia stworzenie uniwersalnej definicji) i omówiła podstawowe zasady działania w zespole terapeutycznym.

Temat ten niejako kontynuowała kolejna Prelegentka – mgr Magdalena Jędrzejczak – która opowiedziała o swoich doświadczeniach pracy w zespole terapeutycznym w Szpitalu Psychiatrycznym w Opolu, podkreślając zalety takiej współpracy z grupą specjalistów.

Zespół terapeutyczny:
• zapewnia możliwość szerzenia wiedzy o muzykoterapii w środowisku medycznym
• koryguje myślenie o samym sobie, jako terapeucie; o swoich działaniach
• daje możliwość konsultacji działań, rozmowy o pacjencie, a tym samym prowadzenia skuteczniejszej terapii
• zapobiega frustracji (zwłaszcza w przypadku osób rozpoczynających pracę zawodową) dzięki wsparciu członków zespołu
• daje możliwość poszerzenia wiedzy o pacjencie
• zapewnia rozwój

Drugą część wystąpienia p. Magdaleny Jędrzejczak stanowił warsztat choreoterapii z wykorzystaniem elementów capoire. Było to ciekawe doświadczenie, w którym brałam aktywny udział. Taka forma zajęć choreoterapii powstała na potrzeby konkretnej grupy pacjentów (która sprawiała terapeutce problem) by ją zaktywizować, zachęcić do działania. Najważniejszy wydaje mi się przekaz, że muzykoterapeuta musi być kreatywny - nie może poprzestać na metodach, które już zna i które są sprawdzone, ale musi je ciągle modyfikować i wprowadzać nowe elementy, by osiągnąć zamierzone cele i konsekwentnie do tych celów zmierzać.

Uwieńczeniem całodniowego Kongresu był występ Teatru Integracyjnego EUFORION ze spektaklem „Ryby, żaby i raki” reżyserowanym przez mgr Annę Jędryczkę-Hamerę.

Po spektaklu Przewodnicząca SKNM Justyna Miłosz dokonała krótkiego podsumowania Kongresu i skierowała podziękowania do wszystkich, którzy byli otwarci na tą studencką inicjatywę i tych, którzy najaktywniej przyczynili się do jej powstania. Kongres został uznany za zamknięty.

Jeszcze oczywiście kwiaty dla osób, bez których ta wspaniała inicjatywa nie mogłaby się odbyć, czyli dla członków Komitetu Organizacyjnego: Justyny Miłosz, Anny Sosnowskiej, Aleksandry Sałańskiej, Patrycji Głowackiej, Jagody Przybycień i Michała Pakuły.

Sala opustoszała i każdy udał się w swoją stronę, bogatszy o doświadczenia, którymi dzielili się z nami Prelegenci, z własnymi przemyśleniami i wnioskami. Spotkanie studentów z różnych ośrodków w Polsce, a także zza granicy było doświadczeniem bardzo ciekawym, pouczającym i wzbogacającym naszą wiedzę. Mamy nadzieję, że ta inicjatywa będzie kontynuowana w kolejnych latach.

Beata Prostak
Aleksandra Sałańska